اُردو افسانے  کی روایت اور"انگارے"کے افسانوں کا تنقیدی جائزہ

پرویز احمد کمبوہ

پرویز احمد کمبوہ صدر شعبہ اردو، گورنمنٹ غلام ربانی آگرو کالج، کنڈیارو۔

Abstract

No literary genre develops overnight; it evolves over centuries, influenced by social, political, economic, and psychological factors, as well as literary traditions. In the history of Urdu fiction, a turning point came with the publication of "Angaare" in 1932. This collection, featuring works by Sajjad Zaheer, Rashid Jahan, Mahmood-uz-Zafar, and Ahmed Ali, marked a radical shift in Urdu fiction by introducing themes of social and religious criticism, psychological depth, sexual repression, and revolutionary romanticism. Influenced by Marxism, Freudian psychology, and modernist techniques of writers like James Joyce, Angaare opened a new chapter in Urdu literary expression.

References

۱۔ طارق چھتاری، جدید افسانے اُردو ہندی، ایجوکیشنل بُک ہاؤس، علی گڑھ، ۱۹۹۲ء، ص:۱۳۔
۲۔ فرمان فتح پوری، اُردو کا افسانوی ادب، مکتبہ جامعہ لمیٹڈ، دہلی، ۱۹۸۳ء، ص:۱۲۱۔
۳۔ وقار عظیم، داستان سے افسانے تک، ناز پبلشنگ ہاؤس، دہلی، ۱۹۲۰ء، ص:۳۷۔
۴۔ فرمان فتح پوری، اُردو کا افسانوی ادب، مکتبہ جامعہ لمیٹڈ، دہلی، ۱۹۸۳ء، ص:۱۲۲۔
۵۔ ہفتہ وار ہماری زبان، انجمن ترقی اُردو ہند، فروری، ۱۹۷۵ء۔
۶۔ فرمان فتح پوری، اُردو نثر کا فنی ارتقاء، ایجوکیشنل بُک ہاؤس، دہلی، ۲۰۰۶ء، ص:۲۷۔
۷۔ طارق چھتاری، جدید افسانے اُردو ہندی، ایجوکیشنل بُک ہاؤس، علی گڑھ، ۱۹۹۲ء، ص:۲۱۔
۸۔ علی سردار جعفری، ترقی پسند ادب، انجمن ترقی اُردو ہند، علی گڑھ، ۱۹۵۷ء، ص:۱۶۷–۱۶۸۔
۹۔ گوپی چند نارنگ (مرتب)، بیسویں صدی میں اُردو ادب، ساہتیہ اکادمی، دہلی، ۲۰۰۲ء، ص:۱۴۴۔
۱۰۔ وقار عظیم، نیا افسانہ، ایجوکیشنل بُک ہاؤس، علی گڑھ، ۲۰۰۹ء، ص:۲۰۱–۲۰۲۔
۱۱۔ آلِ سرور احمد، تنقیدی اشارے، ص:۳۴۔
۱۲۔ محمد حامد، اُردو افسانے کا ارتقاء، ریڈر شعبہ اُردو، راجندر کالج چھپرہ، ۱۹۸۶ء، ص:۱۷۷۔
۱۳۔ وقار عظیم، نیا افسانہ، ایجوکیشنل بُک ہاؤس، علی گڑھ، ۲۰۰۹ء، ص:۶۷–۶۸۔
۱۴۔ خلیل الرحمٰن اعظمی، اُردو میں ترقی پسند ادبی تحریک، ایجوکیشنل بُک ہاؤس، علی گڑھ، ۲۰۰۷ء، ص:۱۸۱۔
۱۵۔ خالد علوی، انگارے، ایجوکیشنل پبلشنگ ہاؤس، دہلی، ۱۹۹۵ء، ص:۷۔
۱۶۔ جمال آرا نظامی، مختصر افسانے کا ارتقاء (پریم چند تا حال)، جاپان ہاؤس، میرس روڈ، علی گڑھ، ۱۹۸۵ء، ص:۱۸۷۔
۱۷۔ محمد حامد، اُردو افسانے کا ارتقاء، ریڈر شعبہ اُردو، راجندر کالج چھپرہ، ۱۹۸۶ء، ص:۱۸۰۔
۱۸۔ احتشام حسین، عکس اور آئینے، ادارہ فروغ اُردو، لکھنؤ، ۱۹۶۲ء۔
۱۹۔ محمد حامد، اُردو افسانے کا ارتقاء، ریڈر شعبہ اُردو، راجندر کالج چھپرہ، ۱۹۸۶ء، ص:۱۸۰۔
۲۰۔ ایضاً۔
۲۱۔ احتشام حسین، روایت اور بغاوت، ادارہ فروغ اُردو، لکھنؤ، ۱۹۷۲ء، ص:۱۲۸۔
۲۲۔ وقار عظیم، نیا افسانہ، ایجوکیشنل بُک ہاؤس، علی گڑھ، ۲۰۰۹ء، ص:۹۷۔